Có những con phố chỉ sống dậy vài tuần trong năm. Lương Nhữ Học là một trong số đó.
Mười một tháng còn lại, đây là một đoạn đường nhỏ giữa Chợ Lớn, nhà cửa san sát, chẳng có gì để một người lạ phải đi qua. Rồi đầu tháng 8 âm lịch, cả dãy nhà đồng loạt sáng đèn. Cá chép, ngôi sao, thỏ ngọc, bươm bướm, ông địa, hàng nghìn chiếc treo kín từ mặt tiền lên tới ban công, và con phố biến thành nơi cả thành phố kéo về.
Năm nay Trung thu rơi vào thứ Sáu 25/9, nên mùa đèn bắt đầu khoảng 11/9. Đáng đi, nhất là nếu bạn muốn con mình cầm một chiếc đèn giấy kiếng thật thay vì đèn nhựa siêu thị. Nhưng đi ngày nào thì quyết định gần như toàn bộ trải nghiệm của bạn, và đó là chuyện sẽ nói ở cuối bài.
Nghề đèn của một khu người Hoa
Lương Nhữ Học nằm giữa vùng người Hoa định cư lâu đời nhất Sài Gòn. Nghề làm lồng đèn thủ công ở đây đã hơn nửa thế kỷ, đủ lâu để trở thành ký ức tuổi thơ của vài thế hệ người thành phố.
Điều làm con phố này khác các sạp lồng đèn thông thường nằm ở chỗ: đây vừa là nơi bán, vừa là nơi làm. Nhiều căn nhà tầng dưới bày hàng, tầng trên là xưởng. Đèn được dựng từ tre nứa chẻ nhỏ, uốn thành khung cá chép hay ngôi sao, rồi dán giấy kiếng màu và vẽ tay từng nét.
Một chiếc đèn giấy kiếng không làm ra để dùng lâu. Nó là đồ của một mùa. Có lẽ vì thế mà người ta quý nó.
Vài năm gần đây con phố đổi tính chất. Mùa Trung thu 2025, phường Chợ Lớn tổ chức hẳn lễ khai hội tại giao lộ Nguyễn Án và Nguyễn Trãi, biến khu vực thành một không gian văn hóa, du lịch có tổ chức thay vì một khu chợ tự phát như trước. Cùng với đó là chốt chặn, cấm xe máy, dành đường cho người đi bộ. Được và mất đi kèm nhau: phố an toàn hơn, nhưng cũng đông hơn và có phần sắp đặt hơn.
Hai thế giới trên cùng một con phố
Đi hết đoạn phố chính, bạn sẽ thấy hàng bày làm hai nhóm rõ rệt, và chúng kể hai câu chuyện khác nhau.
Một bên là đèn giấy kiếng truyền thống. Ngôi sao, cá chép, thỏ ngọc, ông địa. Người mua phần lớn là các bậc phụ huynh và người lớn tuổi, mua vì muốn con cháu cầm đúng thứ mình từng cầm.
Bên kia là đèn nhựa chạy pin: đèn LED nhấp nháy, phát nhạc, có bánh xe, in hình Doraemon, Pikachu, Minions, siêu nhân. Đây là thứ trẻ con chỉ tay vào trước tiên. Mùa 2025 còn có cả đèn hình Labubu, và các mẫu cờ đỏ sao vàng bán rất chạy. Tiểu thương nhập theo thị hiếu từng năm, không cố giữ nguyên mẫu cũ.
Người bán ở đây không lãng mạn hóa chuyện này. Họ giữ hàng truyền thống vì có khách, và nhập hàng mới vì cũng có khách. Cả hai cùng nằm trên một sạp.
Con phố ngày thường và con phố tối rằm
Đoạn bán đèn chỉ vài trăm mét, giữa Nguyễn Trãi và Trần Hưng Đạo, với hơn hai chục gian hàng. Ngắn, nên mức độ đông quyết định tất cả.
Tuần đầu tháng 8 âm lịch, đèn đã lên nhưng khách còn thưa. Bạn đi thong thả, ngắm từng sạp, hỏi giá, chụp ảnh không có người lạ trong khung hình. Đây là con phố dễ chịu.
Sát rằm thì khác hẳn. Hàng nghìn người đổ về mỗi tối, chen từng bước, và muốn quay ngược lại một sạp đã đi qua là chuyện khó. Vẫn vui, theo kiểu lễ hội, nhưng là một trải nghiệm hoàn toàn khác với con phố hai tuần trước đó.
Đèn thường lên từ chạng vạng. Đông nhất là 19h đến 21h, và cuối tuần thì đông gấp bội.
Giá lồng đèn năm nay
Giá mùa 2025, dùng làm mốc cho năm nay:
- Đèn cỡ thường, cả giấy kiếng lẫn nhựa: 30.000 đến 80.000 đồng
- Đèn giấy kiếng lớn, làm kỹ: vài trăm nghìn đồng
- Đèn cỡ đại hoặc gia công cầu kỳ: có thể gần 1 triệu đồng
Nếu bạn đọc ở đâu đó con số 15.000 đến 55.000 đồng thì đó là giá năm 2023, các trang du lịch chép lại của nhau và không ai cập nhật.
Mặc cả được, nhưng đừng ép. Đây là nghề thủ công của một khu dân cư, không phải chợ đồ lưu niệm, và chênh lệch mười nghìn đồng với bạn là một buổi tối, với người làm đèn là cả mùa.
Đường đi và chuyện gửi xe
Địa chỉ: đường Lương Nhữ Học, đoạn giữa Nguyễn Trãi và Trần Hưng Đạo, phường Chợ Lớn, TP.HCM. Đây là Quận 5 cũ, quận đã bỏ từ 1/7/2025, nên bản đồ và bài viết cũ vẫn ghi tên cũ. Vào cửa miễn phí.
Chuyện quan trọng nhất: không còn chạy xe máy vào phố. Mùa 2025 phường lập chốt chặn, dành toàn bộ mặt đường cho người đi bộ. Muốn vào, bạn gửi xe ngoài rồi đi bộ. Phường chưa công bố phương án 2026, nhưng cách làm này giải quyết đúng vấn đề lớn nhất của con phố nên nhiều khả năng được giữ.
Và đây là chỗ nhiều người bực nhất. Quanh phố có hơn 10 điểm giữ xe máy. Mùa 2025, Tuổi Trẻ ghi nhận nhiều điểm thu 20.000 đồng một xe, có nơi thu trước, có nơi thu lúc lấy xe. Sau phản ánh, lãnh đạo UBND phường Chợ Lớn khẳng định mức thu đó là sai quy định và sẽ kiểm tra, xử lý.
Nên hỏi giá và lấy vé trước khi dắt xe vào, đừng để lúc lấy xe mới biết. Gửi xa phố một chút thường rẻ hơn, mà đằng nào bạn cũng phải đi bộ.
Kinh nghiệm đi cho đỡ mệt
- Ngày đẹp nhất: ngày thường trong khoảng 11/9 đến 20/9, đến tầm 18h đến 19h. Đèn đã sáng, người chưa đông.
- Tránh: tối thứ Bảy và tối 14, 15 âm lịch, trừ khi bạn muốn đúng không khí lễ hội và chấp nhận chen.
- Đi với trẻ nhỏ: đến sớm 17h30 đến 18h30, cho con chọn đèn ngay khi tới thay vì đi hết phố rồi quay lại. Hẹn trước một điểm gặp nếu lạc, vì lúc đông sóng điện thoại khu này rất chập chờn.
- Chụp ảnh: mua một chiếc đèn nhỏ ở sạp bạn định chụp, vài chục nghìn, vừa có đạo cụ vừa phải phép. Đừng dỡ hàng ra bày lại cho hợp bố cục. Hỏi trước nếu muốn chụp cận mặt người bán.
- Mang theo: tiền mặt lẻ, túi đeo trước ngực. Nhiều điểm giữ xe chiếm vỉa hè khiến người đi bộ phải xuống lòng đường, nên nắm tay trẻ chặt ở đoạn Trần Hưng Đạo và góc Nguyễn Trãi.
- Ăn sau đó: khu Chợ Lớn ngay quanh đấy có sủi cảo, mì vịt tiềm, chè người Hoa, bán suốt tối mùa Trung thu.
Điểm trừ
Phố ngắn. Đi bộ hết đoạn chính chỉ mươi phút, phần còn lại là chụp ảnh và mua sắm. Nếu bạn hình dung một khu lễ hội rộng lớn thì sẽ hụt hẫng.
Đông và ồn vào cuối tuần sát rằm, không phải chỗ đi dạo thong thả.
Và vì quá nổi tiếng nên gần như góc ảnh nào cũng có người chụp rồi. Muốn ảnh khác biệt thì chỉ có cách đi ngày thường, đi sớm.
Kết
Lương Nhữ Học không phải điểm đến hoành tráng. Nó là một con phố nhỏ làm nghề, mỗi năm sáng đèn hai tuần rồi trở lại bình thường.
Chọn ngày thường trước rằm, đến trước 19h, gửi xe có vé, mua một chiếc đèn giấy kiếng cho đứa nhỏ trong nhà. Đi như vậy thì đây là một trong những buổi tối dễ thương nhất của Sài Gòn trong năm.
.jpeg)
